Manisalı çiftçilerin yakından tanıdığı, üreticilerin sorunlarını ve çözüm önerilerini gündeme taşıyan ziraat mühendisi Şenol Özkaya, bu yıl zeytin hasadında yaşanan 2-3 katlık rekolte artışına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Geçmiş yıllarda yerel yönetimler ve bakanlık tarafından sağlanan hibe fidan destekleriyle özellikle kırsal bölgelerde zeytin ağacı dikiminin teşvik edildiğini hatırlatan Özkaya, bu ağaçların artık verime geçtiğini ifade etti. İklim şartlarının uygun seyretmesi ve yağışların bol olmasıyla birlikte bu yıl önceki yıllara göre çok daha yüksek bir ürün elde edildiğini belirten Özkaya, artan rekoltenin doğru yönetilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Zeytinde Yüksek Rekolte Üretici İçin Fırsata Dönüşmeli
Zeytinin yalnızca tarımsal bir ürün olmadığını, kırsal kalkınma açısından da önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayan Özkaya, üretimdeki artışın zeytin ve zeytinyağının değer kaybetmesine neden olmaması gerektiğini söyledi. Ürünün bol olduğu yıllarda iç piyasada tüketimin artırılmasının önemine işaret eden Özkaya, vatandaşların zeytinyağına daha ekonomik şartlarda ulaşmasının ve bu ürünün sofralarda daha fazla yer almasının sağlanması gerektiğini dile getirdi.
Özkaya, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Zeytin sadece bir ağaç değildir, aynı zamanda kırsal kalkınmanın önemli bir ürünüdür. Zeytinin çok olması zeytini ve zeytinyağını değersiz kılamaz. Tam tersine, ürünün bol olduğu yıllarda vatandaşımıza daha ekonomik şartlarda sofralarına ulaştırarak tüketimi artırmak ve bunu alışkanlık haline getirmek önem arz ediyor” ifadelerini kullandı.
Yağlık Zeytinde Fiyatlar Üreticiyi Zor Durumda Bırakıyor
Bu yıl özellikle ‘yağlık zeytin’ ve ‘Uslu’ cinsi zeytinlerde fiyatların önceki yıllara göre ciddi oranda gerilediğini belirten Özkaya, üreticinin kilogram başına aldığı fiyatların toplama işçiliğini dahi karşılamadığını kaydetti. Yağlık zeytinin tüccarlar tarafından 10 TL bandında, Uslu cinsi zeytinin ise 15 TL bandında alıcı bulduğunu aktaran Özkaya, mevcut fiyatların üreticiyi zor durumda bıraktığını ifade etti.
Fiyatların düşük kalması nedeniyle üreticinin önünde iki seçenek bulunduğunu belirten Özkaya, zeytinin dalında kalabileceğini ya da üreticinin kendi imkânlarıyla hasat yaparak ürününü zeytinyağına dönüştürüp muhafaza edebileceğini söyledi.

Üretimin 300-400 Bin Tonu İç Piyasada Tüketilmeli”
Zeytin ve zeytinyağında çözümün yalnızca ihracatta aranmasının doğru olmadığını belirten Özkaya, bu yıl İspanya'da da üretimin yüksek olduğunu ve bunun Türkiye'nin ihracat imkânlarını etkilediğini dile getirdi. Özellikle zeytinyağı ihracatında yaklaşık 100 bin tonluk bir fırsat bulunduğunu ifade eden Özkaya, tahmini 500 bin tonluk rekoltenin önemli bölümünün iç piyasada değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Özkaya, “Önceki yıllarda olduğu gibi tamamıyla hedefimizi ihracat verilerine bağlıyoruz. Bu yıl özellikle İspanya'da üretimin fazla olduğu bir yıl. Bundan dolayı ihracat şansımız da özellikle yağda 100 bin ton civarında sınırlandırılıyor. Bu durumda tahmini rekolte olan 500 bin tonun en az 300 ile 400 bin tonunu iç piyasada tüketmek zorundayız. Bu rakam kesinlikle abartı değildir. Ortalama kişi başı yıllık 5 litreye tekabül eder. Bunu da sağlayabiliriz” dedi.
Zeytinyağı Tüketimini Artırmak İçin Fiyat Politikası Önemli
İç piyasada zeytinyağı tüketiminin artırılması için ürün fiyatlarının üretim maliyetlerini koruyacak şekilde belirlenmesi gerektiğini kaydeden Özkaya, zeytinyağı sıkım işletmelerinde üreticinin karşılaştığı uygulamalara da dikkat çekti. Üreticilerin sıkım bedeli olarak işletmelere yüzde 12 oranında yağ payı verdiğini belirten Özkaya, kendi payına düşen yağı geri almak isteyen üreticiden 350 TL talep edildiğini, yağını satmak isteyen üreticiye ise 165 TL üzerinden fiyat verildiğini ifade etti.
Bu uygulamanın açıklığa kavuşturulması gerektiğini söyleyen Özkaya, üreticinin emeğinin karşılığını alabilmesi için zeytinyağı piyasasında daha net ve üreticiyi koruyan bir yapıya ihtiyaç olduğunu dile getirdi.
Zeytinyağının Sağlık Açısından Önemi Anlatılmalı
Zeytinyağı tüketiminin artırılmasında tanıtım çalışmalarının da önemli rol oynayacağını belirten Özkaya, kamu kurumları, üniversiteler, eğitim kurumları ve yerel yönetimlerin bu konuda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi. Kamu spotlarıyla zeytinyağının sağlık açısından öneminin vatandaşlara anlatılmasını isteyen Özkaya, lokantalarda da zeytinyağlı yemeklerin gerçekten zeytinyağı kullanılarak hazırlanmasının sağlanması gerektiğini vurguladı.
Özkaya, zeytinyağının yalnızca üretim ve satış boyutuyla değil, tüketim alışkanlıkları açısından da ele alınması gerektiğini belirterek, toplumun farklı kesimlerinde gerçek zeytinyağı tüketiminin yaygınlaştırılmasının önemine işaret etti.
TMO Zeytinyağı Alımı Yapmalı, Üreticiye Faizsiz Kredi Sağlanmalı
Üreticinin ürününü değerinde satabilmesi ve zeytinyağını uygun koşullarda muhafaza edebilmesi için devlet desteğinin gerekli olduğunu ifade eden Özkaya, Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) zeytinyağında da alım yapması çağrısında bulundu. Sultaniye kuru üzümde uygulanan alım modelini örnek gösteren Özkaya, zeytinyağı üreticisinin de benzer şekilde desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Özkaya, “Acilen Sultaniye kuru üzümde olduğu gibi TMO zeytinyağında alım yapmalıdır. Üreticilerin zeytinlerini zeytinyağı olarak saklayabilmeleri için bakanlık, gerçek işi çiftçilik olan üreticilerin mali tablolarına bakılarak ya bir yıllık faizsiz kredi vermeli ya da borçlarını faizsiz olarak bir yıl ertelemelidir. Şayet böyle olursa üreticinin ürününü değerinde satma şansı olacaktır” ifadelerini kullandı.

Zeytinyağı İhracatçılarına Ve İşletmelere Destek Çağrısı
Türkiye'nin dünya piyasalarında rekabet edebilmesi için zeytin ve zeytinyağı ihracatı yapan firmaların da desteklenmesi gerektiğini belirten Özkaya, bakanlığın ihracatçı firmalara faizsiz finansman desteği sağlamasını istedi. İşletmelerin depolama kapasitelerinin artırılmasının da önemli olduğunu kaydeden Özkaya, bu amaçla ihtiyaç duyulan ekipmanların uzun vadeli desteklerle temin edilmesi gerektiğini ifade etti.
Özkaya'ya göre üreticinin ürününü hemen elden çıkarmak zorunda kalmaması, işletmelerin daha fazla depolama imkânına sahip olması ve ihracatçıların dünya piyasalarında rekabet edebilmesi, zeytinyağı sektörünün güçlenmesi açısından önem taşıyor.
81 İlde Zeytinyağı Tanıtımı Yapılmalı
İç tüketimin artırılması için Türkiye genelinde kapsamlı tanıtım çalışmalarına ihtiyaç olduğunu belirten Özkaya, 81 ilde meydanlarda ve alışveriş merkezlerinde zeytinyağının tanıtılması gerektiğini söyledi. Ticaret Bakanlığı, ticaret ve sanayi odaları ile ticaret borsalarının bu çalışmalarda görev üstlenmesini isteyen Özkaya, özellikle bazı bölgelerde zeytinyağına ilişkin kavram karmaşası yaşandığını da dile getirdi.
Özkaya, özellikle Doğu ve Karadeniz bölgelerinde tüm sıvı yağlara zeytinyağı denildiğini belirterek, bu durumun gerçek zeytinyağının tanınmasını ve tüketilmesini zorlaştırdığını ifade etti. Tanıtım faaliyetleriyle vatandaşların gerçek zeytinyağını tanımasının ve bu ürünü daha fazla tüketmesinin sağlanması gerektiğini kaydetti.
Manisa'ya 5-6 Lisanslı Depo Kurulmalı
Manisa'nın zeytin ve zeytinyağı üretimindeki konumuna dikkat çeken Özkaya, kentte lisanslı depoculuk sisteminin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı. Özellikle il merkezi başta olmak üzere birçok ilçede lisanslı depo bulunmadığını belirten Özkaya, Manisa'ya acilen 5-6 lisanslı depo kazandırılması çağrısında bulundu.
Lisanslı depoların üreticinin ürününü hemen satmak zorunda kalmadan muhafaza etmesine ve uygun zamanda değerinde pazarlamasına imkân sağlayacağını ifade eden Özkaya, Manisa'daki eksikliğin giderilmesinin tarım sektörü açısından önemli olduğunu söyledi.
Özkaya, “Özellikle Manisa için olmazsa olmaz 5-6 tane acilen lisanslı depo yapılmalıdır. Bu lisanslı depolar sayesinde tarımın başkenti olur, üreticinin yüzü güler, malını değerinde satar. Ama ne yazık ki il merkezi başta olmak üzere çoğu ilçede lisanslı depoculuk maalesef yoktur. Bu Manisa'nın ayıbıdır” dedi.

“Çiftçi Hekimliği Modeli Getirilmelidir”
Çiftçilerin ve hayvancılıkla uğraşan üreticilerin yalnızca ekonomik destek konusunda değil, bilgiye erişim, üretim planlaması ve pazarlama alanlarında da desteğe ihtiyaç duyduğunu belirten Özkaya, üreticilerin bu konularda yeterli desteği alamadığını ifade etti.
Çiftçinin ne üreteceği, dünyadaki gelişmeleri nasıl takip edeceği ve ürününü nasıl pazarlayacağı konusunda yol gösterilmesi gerektiğini dile getiren Özkaya, çözüm önerisi olarak “Çiftçi Hekimliği” modelini gündeme getirdi.
Özkaya, “Her fırsatta dile getiriyorum; çiftçimiz, hayvancımız bilgi konusunda, dünya bilgileri konusunda, ne üreteceği konusunda, pazarlama konusunda gerekli desteği alamamaktadır. Bunun için Çiftçi Hekimliği modeli getirilmelidir” ifadelerini kullandı.




