İran medyası, Tahran’ın yanı sıra İsfahan, Kum, Kereç ve Kirmanşah kentlerinde de peş peşe patlama seslerinin duyulduğunu duyurdu.

‘Operasyon ABD ile ortak’

İsrail merkezli Channel 12 televizyonunun haberine göre, operasyonun ABD ile ortak yürütüldüğü öne sürüldü. Haberde, İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in evinin yakınlarının vurulduğu iddia edildi.

Henüz doğrulanmayan bilgiler arasında hedeflerden birinin İran cumhurbaşkanlığı tesisi olduğu da yer aldı.

İran’dan ilk açıklama: “Misilleme yapacağız”

İran cephesinden yapılan ilk açıklamada saldırılara karşılık verileceği belirtilerek, “Misilleme yapacağız” mesajı paylaşıldı.

Öte yandan İranlı bir yetkili, Ali Hamaney’in Tahran’da olmadığını ve güvenli bir bölgede bulunduğunu açıkladı.

Bölgede tansiyonun daha da yükselmesinden endişe edilirken, gelişmeler yakından takip ediliyor.

Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre, petrol fiyatlarındaki artışın etkisiyle motorinin litre fiyatına yarından itibaren geçerli olmak üzere yaklaşık 1 lira zam yapılması bekleniyor. Zamla birlikte motorin fiyatlarının birçok şehirde yeniden yükselmesi öngörülüyor.

Akaryakıt fiyatlarındaki değişimin önümüzdeki günlerde küresel piyasalardaki gelişmelere bağlı olarak devam edebileceği ifade ediliyor.

Trump, Venezuelalıların artık Kübalıların “korumasına” ihtiyacı olmadığını ileri sürerek, “Venezuela artık dünyanın açık ara en güçlü ordusu olan ABD’nin korumasına sahip. Onları koruyacağız” diye yazdı. Trump ayrıca “Küba’ya artık petrol ya da para gitmeyecek” ve Havana yönetimine “çok geç olmadan anlaşma yapmalarını şiddetle tavsiye ediyorum” ifadelerini kullandı.

ABD’nin Venezuela Operasyonu

Bu açıklama, ABD’nin Venezuela’ya yönelik geniş çaplı askeri operasyonu ve Devlet Başkanı Nicolás Maduro ile eşi Cilia Flores’in yakalanarak ülkeden çıkarılması sonrası geldi. Trump, operasyonu “başarıyla gerçekleştirilmiş” olarak nitelendirdi ve ABD’nin Venezuela üzerindeki etkisini artırdığını belirtti.

Uluslararası Tepkiler ve Gerginlik

ABD’nin Venezuela’ya yönelik saldırısı dünya genelinde sert tepkilere yol açtı. Çin ve İran gibi ülkeler operasyonu uluslararası hukuka aykırı olmakla eleştirirken, bazı NATO müttefikleri olayı destekledi. Venezuela yönetimi ise saldırıyı kınayarak uluslararası toplumu ABD’ye karşı durmaya çağırdı.

Bu gelişmeler, hem Latin Amerika’da hem de küresel siyasette gerginliğin artmasına neden oldu ve ABD ile bölge ülkeleri arasındaki ilişkilerde yeni bir dönemin başladığı yorumlarına yol açtı.

Sarıalan Doğal Yaşam Merkezi’ndeki koşulların iyileştirilmesine katkı sunmak isteyen Seren Serengil, yaptığı yardımları sosyal medya hesabından duyurdu. Serengil, yalnızca barınağa destek olmakla kalmayarak 3 köpeği de sahiplendiğini belirtti.

Gülşah Durbay’ın vefatının ardından duygusal bir paylaşım yapan Serengil, daha önce gönderilen kulübe ve konteynerlerin yanına, Durbay’ın hatırasına yenilerinin eklenmesi için yeniden sipariş verdiklerini ifade etti. Serengil paylaşımında, Şehzadeler’de barınağın zor koşullar altında ve kısa sürede kurulmak zorunda kaldığını, bu süreçte Durbay’ın hem sağlık mücadelesi verdiğini hem de büyük bir yükle karşı karşıya kaldığını vurguladı.

“İyilik yarım kalmaz, vicdan susmaz” sözleriyle desteğinin süreceğini belirten Seren Serengil, bu yardımları Gülşah Durbay’ın anısına yaptığını dile getirdi.

Öte yandan Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin de gönderilen kulübe ve konteynerlerin Sarıalan Doğal Yaşam Merkezi’ne ulaştırılması için nakliye desteği sağladığı öğrenildi.

Orban’a muafiyet yok

Trump, Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın Rus petrolüne yönelik ABD yaptırımlarından muafiyet talebine ilişkin soruya da yanıt verdi. “O, muafiyet talep etti. Biz vermedik. Kendisi benim dostumdur” ifadelerini kullandı.

“Çin ile yapılan anlaşma uzun ömürlü olacak”

Asya turuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan ABD Başkanı, Çin ile yapılan ticaret anlaşmasını “harika ve uzun ömürlü” olarak nitelendirdi. Çin’in fentanil akışını durdurmak için yoğun çaba gösterdiğini belirten Trump, “Bunu gördüğümüzde geri kalan yüzde 10 tarifeyi de kaldıracağız” dedi.

Kanada ile müzakereler yeniden başlamayacak

Kanada Başbakanı Mark Carney ile ticaret görüşmelerinin yeniden başlayıp başlamayacağına ilişkin soruya “Hayır” yanıtını veren Trump, “Onu çok seviyorum, ama yaptıkları yanlıştı” ifadesini kullandı. Trump, geçtiğimiz günlerde Kanada’nın sahte reklam yayınladığını belirterek bu ülkeye uygulanan tarifeyi yüzde 10 artırmıştı.

“Hükümetin kapalı kalmasının sorumlusu Demokratlar”

Florida’ya vardığında gazetecilere açıklama yapan Trump, federal hükümetin kapalı kalmasından Demokratları sorumlu tuttu. “Demokratlar ne yaptıklarını bilmiyor, çılgın delilere döndüler. Ülkeyi açsınlar, o zaman görüşürüz” diye konuştu.

Trump, nükleer testlerden kastının yer altı nükleer ateşleme testleri olup olmadığı yönündeki soruya ise net yanıt vermekten kaçındı. “Çok yakında öğreneceksiniz. Bazı testler yapacağız” diyen Trump, testlerin kapsamı ve yeriyle ilgili ayrıntı vermedi.

ABD Başkanı, dün yaptığı açıklamada ise Savaş Bakanlığı’na nükleer silah testlerine derhal başlanması talimatı verdiğini duyurmuştu. Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Trump, “Diğer ülkelerin test programları nedeniyle nükleer silahlarımızı test etmeye başlaması talimatını verdim. Bu süreç hemen başlayacak” ifadelerini kullanmıştı.

Trump, ABD’nin diğer ülkelerden daha fazla nükleer silaha sahip olduğunu vurgulayarak, bunun kendi ilk döneminde gerçekleştirildiğini belirtti. Rusya ve Çin’in silahlanma yarışında arayı kapattığına dikkat çeken Trump, “(Nükleerin) Muazzam yıkıcı gücü nedeniyle bunu elde etmekten nefret ettim ama başka seçeneğim yoktu. Rusya ikinci, Çin ise uzak bir üçüncü sırada ancak beş yıl içinde eşitlenecekler” dedi.

Sıfır PIT uygulaması, daha geniş bir reform paketinin parçası olarak hayata geçiriliyor. Paket kapsamında ayrıca KDV yüzde 23’ten 22’ye düşürülecek, sermaye kazancı vergisi kaldırılacak ve kotalı emeklilik endekslemesi getirilecek. Reformun amacı, ailelerin vergi yükünü azaltmak, harcanabilir geliri artırmak, tüketimi teşvik etmek ve istihdamı güçlendirmek olarak gösteriliyor.

Vergi uzmanları, uygulamanın özellikle yüksek gelirli ailelere daha fazla fayda sağlayacağını belirtiyor. Örneğin aylık 7 bin zloty gelir elde eden bir aile ayda 395 zloty tasarruf sağlarken, aylık 12 bin zloty gelirli aileler 913 zloty veya yılda 11 bin zloty’den fazla kazanç elde edebilecek. Düşük gelirli aileler için tasarruf miktarı ise sınırlı olacak.

Kamuoyu yoklamaları ise yeni düzenlemenin büyük ölçüde desteklendiğini ortaya koyuyor. Yapılan istişarelerde katılımcıların yüzde 76’sı sıfır gelir vergisinin “kesinlikle gerekli” olduğunu belirtirken, yüzde 66’sı uygulamanın ekonomik etkilerini olumlu değerlendiriyor.

Polonya’nın bu adımı, doğum oranlarını artırmayı hedefleyen ülkeler arasında örnek bir uygulama olarak öne çıkıyor.

Filo gemilerinden yapılan canlı yayınlarda, İsrail ordusunun “durulmaması halinde müdahale edileceği” yönündeki anonsları duyuldu. Yayında, uyarılar sonrası gemilerdeki katılımcıların acil durum protokollerine uygun olarak can yeleklerini giyip beklediği, gemilerin ise İsrail’e ait hücumbotlarla sarıldığı görüldü. Katılımcıların telefonlarını denize atarak olası veri ele geçirilmelerini önlemeye çalıştıkları anlar da ekrana yansıdı.

Filo sözcülerinden Kasım Aktağ, Vicdan gemisinden yaptığı canlı bağlantıda, “Gemiler etrafımızı sardı, askerler gemiye çıkmak için yanaşıyor, bizleri asla unutmayın, gündemde tutun, birlik beraberliğimizi koruyalım” dedi. Bu açıklamaların ardından canlı yayın kesildi ve gemilerle irtibat sağlanamadı.

Filo basın grubundan yapılan yazılı açıklamada, “Gemilerimiz yasa dışı kuşatma altında. Kameralar devre dışı kaldı ve gemilere askeri personel çıktı. Gemiyle iletişimimiz koptu.” ifadelerine yer verildi.

İsrail Dışişleri Bakanlığı, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, gemi ve yolcuların İsrail’deki bir limana transfer edildiğini, tüm yolcuların güvende olduğunu ve sağlık durumlarının iyi olduğunu duyurdu. Açıklamada, yolcuların en kısa sürede sınır dışı edileceği belirtildi.

Filonun internet sitesinde yer alan seyir hızı ve koordinatların paylaşıldığı izleme sisteminin de müdahale sırasında devre dışı kaldığı bildirildi.

Özgürlük Filosu, Vicdan adlı amiral gemi ve 8 tekneyle yola çıkmıştı.

Merz, İsrail’in çıkarılması halinde Almanya’nın da müzik yarışmasına katılmaktan gönüllü olarak vazgeçmesi gerektiğini söyledi.

Öte yandan, İrlanda, İzlanda, Hollanda, Slovenya, Belçika ve İspanya gibi ülkeler, İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki saldırıları nedeniyle yarışmadan çıkarılmasını talep etmiş ve aksi halde yarışmayı boykot edeceklerini duyurmuştu.

Yarışmayı organize eden Avrupa Yayın Birliği (EBU), kasım ayında yapılacak toplantıda tüm katılımcı ülkelerin oy kullanarak İsrail’in durumu hakkında karar vereceğini bildirdi.

Son gelişmelere göre, Mikeno Gemisi’nde bulunan 37 Türk aktivist de İsrail tarafından alıkonuldu.

Fair Lady teknesiyle iletişim kesildi

İsrail ordusunun filoya ait Fair Lady teknesine saldırdığı, tekneyle tüm iletişimin kesildiği öğrenildi.

Aktivistler Aşdod Limanı’na götürülüyor

İsrail Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, alıkonulan bazı aktivistlerin ülkeye götürüldüğü ve Avrupa’ya sınır dışı edilme sürecinin başlatılacağı ifade edildi.

Yerel basında yer alan haberlere göre ise aralarında Greta Thunberg ve Thiago Avila’nın da bulunduğu bazı aktivistler İsrail’in güneyindeki Aşdod (Usdud) Limanı’na götürüldü.

Plan Netanyahu ziyareti sonrası değiştirildi

Wall Street Journal’ın haberine göre, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Beyaz Saray ziyareti sonrası planda bazı değişiklikler yapıldı.
Gazete, İsrail’in özellikle iki devletli çözüme atıfta bulunan ifadeleri çıkarttırdığı ve yerine “Filistin halkının iradesine saygı” gibi muğlak bir ifade eklendiğini bildirdi.

Arap dünyasından eleştiriler

Arap yetkililer, Filistin devletine giden net bir yolun olmamasının, Suudi Arabistan ve diğer ülkelerin anlaşmayı finanse etme konusunda isteksizliğe yol açabileceğini belirtti.
Planın son halinin, iki devletli çözümü desteklemekten çok “Filistin halkının kendi kaderini tayin etme arzusuna” vurgu yaptığı ifade edildi.

Tepkiler sürüyor

Trump planının Netanyahu güncellemesinden önceki versiyonunun da ABD medyasına sızdığı ve çıkarılan ifadelerin üzerinin çizildiği görüldü.
Dünya kamuoyu, ateşkesin bölgede barışa giden kapıyı aralayıp aralamayacağını merakla bekliyor.

Metnin ilk hali de paylaşıldı

Devlet ve yetkililerin sorumluluğu vurgulandı

Rapor, İsrailli siyasi ve askeri liderlerin eylemlerinin devlet adına atfedilebileceğini ve bu nedenle İsrail devletinin soykırımı önlemede, soykırım işlemesinde ve faillerin cezalandırılmamasında sorumlu olduğu değerlendirmesine yer verdi. Komisyon ayrıca Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Başbakan Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant’ın soykırımı kışkırttıkları ve yetkililerin bu kışkırtmayı cezalandırmadığı sonucuna ulaştığını bildirdi.

“Soykırım tespit edildi, uluslararası toplum harekete geçmeli”

Komisyon Başkanı Navi Pillay, rapora ilişkin açıklamasında, Gazze’deki eylemlerin Soykırım Sözleşmesi kriterlerini karşıladığını ve sorumluluğun en üst düzey yetkililere ait olduğunu vurguladı. Pillay, uluslararası toplumun duruma sessiz kalmasının suç ortaklığına denk geleceğini belirterek, “Tüm devletler, Gazze’deki soykırımı durdurmak için makul ölçüde ellerinde bulunan tüm araçları kullanma konusunda yasal bir yükümlülük altındadır” dedi.

Üye ülkelere ve şirketlere yönelik tavsiyeler

Raporda BM üyesi ülkelere, soykırım eylemlerinin işlenmesinde kullanılabilecek silah ve teçhizat transferlerini durdurma çağrısı yapıldı. Ayrıca, topraklarında bulunan kişi ve şirketlerin soykırıma doğrudan veya dolaylı katkı sağlamalarını engellemek üzere soruşturmalar ve yasal işlemler başlatılması tavsiye edildi. İsrail’e ise ablukayı kaldırma, insani yardımın engelsiz erişimini sağlama ve açlık politikasına son verme çağrısı tekrarlandı.

Soruşturma kapsamı ve önerilen adımlar

Komisyonun 7 Ekim 2023’ten itibaren yürüttüğü soruşturmada, İsrailli sivil ve askeri yetkililerin ifadeleri ile güvenlik güçlerinin uygulamalarının soykırım niyetini gösterdiği ifade edildi. Rapor, soykırım iddialarının araştırılması ve sorumluların uluslararası hukuk çerçevesinde hesap vermesi için derhal harekete geçilmesini öneriyor; ayrıca BM üyesi devletlerin gerekli tedbirleri alması çağrısında bulunuyor.

Raporun yayımlanmasının ardından takip edilmesi beklenen süreçler arasında BM organlarının ve uluslararası yargı mekanizmalarının tavsiye ve kararlarının değerlendirilmesi, üye devletlerin olası yaptırım ve transfer kısıtlamaları ile adli süreçlerin başlatılması yer alıyor. Raporun yankıları ve resmi tepkiler önümüzdeki günlerde netleşecek.

“Netanyahu’nun gazabından korkuyordu”

Trump’a yakın bir kaynağın aktardığına göre, Trump bu olaylara rağmen sessiz kalmayı tercih etti. Kaynağın “Trump, Netanyahu’nun gazabından korkuyordu” ifadeleri, iddiaları daha da çarpıcı hale getirdi. Bazı medya organları da Trump’ın sessizliğinin ardında, İsrail ile diplomatik hassasiyetlerin bulunduğunu öne sürdü.

İlişkilerde kriz çıkabilir

Uzmanlar, bu gelişmelerin ABD–İsrail ilişkilerinde bir kriz yaratabileceğine dikkat çekiyor. Washington’daki siyasi çevrelerde “müttefiklik” kavramının zedelendiği tartışmaları şimdiden gündeme geldi. ABD’deki bazı yorumcular ise bu iddiaların Trump’a karşı siyasi bir strateji olarak kullanılabileceğini savunuyor.

Resmî açıklama yok

Gizli servis kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre, söz konusu cihazların elektronik izleme ve veri toplama kapasitesine sahip olduğu iddia edildi. Ancak ne İsrail hükümeti ne de ABD yetkilileri bu iddiaları henüz doğrulamadı.

Yapay rahimle donatılacak

Guangzhou merkezli Kaiwa Technology kurucusu Dr. Zhang Qifeng, yapay rahim teknolojisinin artık “olgun bir aşamaya” ulaştığını açıkladı. Zhang, robotun karnına yerleştirilecek yapay rahim sayesinde insan-robot etkileşimi ile hamilelik sürecinin simüle edileceğini belirtti.

Bebek tüp ve yapay amniyotik sıvıda gelişecek

Robotun karnındaki yapay rahimde, bebek tüpten aldığı besinlerle büyüyecek ve yapay amniyotik sıvı içinde gelişimini sürdürecek. Dokuz ayın sonunda ise canlı bir bebek doğumu hedefleniyor. Prototipin, gelecek yıl yaklaşık 100 bin yuan (10 bin sterlin) fiyatla satışa sunulması planlanıyor. Ancak embriyonun yapay rahme nasıl yerleştirileceği ve döllenmenin nasıl gerçekleşeceği henüz açıklanmadı.

Etik tartışmaları gündeme getirdi

Dr. Zhang, fikrin tamamen yeni olmadığını, daha önce prematüre kuzuların “biyotorba” içinde haftalarca yaşatıldığını hatırlattı. Ancak bu teknolojinin insan üzerinde uygulanması, etik ve hukuki tartışmaları da beraberinde getiriyor. Guangdong eyalet yetkilileriyle politika ve yasa taslakları üzerine görüşmelerin sürdüğü bildirildi.

Kısırlığa çözüm mü, risk mi?

Zhang, teknolojinin Çin’de artan kısırlık oranına (2007’de yüzde 11,9, 2020’de yüzde 18) çözüm olabileceğini savunuyor. Öte yandan bazı uzmanlar, anne ve bebek arasındaki doğal biyolojik süreçlerin kopyalanamayacağını ve teknolojinin “sorunlu” olduğunu belirtiyor. 2022’de Philadelphia Çocuk Hastanesi’nden araştırmacılar da hamileliğin yapay süreçle “hastalıklı” gösterilebileceği uyarısında bulundu. Bazı uzmanlar ise yapay rahimlerin, kadınları hamilelik risklerinden kurtarabileceğini ve bedensel yükü ortadan kaldırarak özgürleştirebileceğini savunuyor.

Kan grubu “panreaktif”miş

"CRIB" adı verilen bu antijenin dünyadaki ilk taşıyıcısı olan kadın, tıp literatürüne adını altın harflerle yazdırdı. Kadının kan grubunun 0 rh(+) pozitif olduğu belirlenmesine rağmen, mevcut kan ünitelerinin hiçbiriyle uyum sağlanamadı. Testlerde, hastanın kanının "panreaktif" yani hiçbir test örneğiyle uyumlu olmadığı keşfedildi.

IBGRL de keşfi doğruladı

10 ay süren moleküler inceleme ve uluslararası laboratuvarlarla yapılan testlerin ardından, İngiltere'nin Bristol kentindeki Uluslararası Kan Grubu Referans Laboratuvarı (IBGRL) bu özel durumu doğruladı. Yeni keşfedilen antijenin ismi ise "CRIB" olarak belirlendi. Bu isimde "CR", Cromer kan grubu sistemini, "IB" ise "India" ve "Bangalore"u temsil ediyor.

Görüşmenin dikkat çeken başlıklarından biri, Netanyahu’nun Trump’ı Nobel Barış Ödülü’ne aday göstermesi oldu. Adaylık mektubunu Trump’a bizzat teslim eden Netanyahu, Trump’ın Orta Doğu’daki “barış çabalarının” ödüllendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Trump: “Gazze’de barış yolundayız”

Trump, Gazze’de Hamas ile ateşkese ilişkin “Her şey yolunda gidiyor, Hamas da ateşkes istiyor” açıklamasını yaptı. Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ise, “Barış fırsatımız var” diyerek sürecin olumlu ilerlediğini vurguladı.

İran ve Suriye mesajı: Görüşmeye hazırız

Trump, İran’la gelecek hafta bir görüşme planladıklarını belirterek, “Büyük darbe aldılar, barışçıl yeniden inşa şansı vermek isterim” dedi. Suriye’ye uygulanan yaptırımların kaldırılmasıyla ilgili ise “Şam yönetimine bir şans veriyoruz” dedi. Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’dan “etkilendiğini” belirtti.

Ukrayna çıkışı: “Putin’den memnun değilim”

Trump, Ukrayna-Rusya savaşına ilişkin ise “Bu savaş asla başlamamalıydı. Eğer bunu durdurabilirsem bu insanlık için en büyük görev olur” dedi. Ukrayna’ya silah yardımının süreceğini de sözlerine ekledi.

Netanyahu: “Filistinlilere özgür seçim hakkı verilmeli”

Gazze konusundaki soruları yanıtlayan Netanyahu, “Gazze bir hapishane olmamalı, isteyen kalmalı, isteyen ayrılabilmeli” ifadelerini kullandı. Netanyahu ayrıca, ABD ile Filistinlilere “daha iyi bir gelecek sunacak” ülkeleri bulmak için çalıştıklarını söyledi.

Trump, İsrail temsilcileriyle yapılan görüşmeleri “uzun ve verimli” olarak nitelendirdi. Ateşkesin koşullarının netleştirildiğini belirten Trump, “Bu süre zarfında savaşı sona erdirmek için tüm taraflarla birlikte çalışacağız. Ortadoğu’nun iyiliği için Hamas’ın bu anlaşmayı kabul etmesini umuyorum, çünkü daha iyi bir teklif olmayacak. Sadece daha kötü olacak,” ifadelerini kullandı.

Trump, anlaşmaya katkılarından dolayı Katar ve Mısır’a da teşekkür etti ve “Barışı sağlamak için çok çaba harcadılar” dedi.

Ateşkes henüz yürürlükte değil

NTV Washington Temsilcisi Hüseyin Günay’ın canlı yayında aktardığına göre, ateşkesin hayata geçmesi için Hamas’ın da metne onay vermesi gerekiyor. Günay, “İsrail tarafı ABD ile bir metin üzerinde anlaştı. Bu metnin içeriği kamuoyuyla paylaşılmadı. Ancak süreç şu anda Hamas’ın vereceği yanıta bağlı,” ifadelerini kullandı.

Geçmişte de benzer bir süreç yaşandığını hatırlatan Günay, “Birkaç ay önce İsrail yine bir ateşkesi kabul etmişti fakat Hamas onay vermemişti. Şimdi ikna görevi Katar ve Mısır’da,” dedi.

Gelişmeler kritik

Bu açıklama, aylardır süren çatışmaların ardından tarafların yeniden masaya oturduğuna işaret ediyor. Sürecin nasıl şekilleneceği Hamas’ın atacağı adıma bağlı. Eğer olumlu yanıt verilirse, Gazze’de geçici de olsa bir sükûnet dönemi başlayabilir.

İngiltere’deki Imperial College London’dan Prof. Joeri Rogelj, “Ciddi iklim eylemine başlamak için en iyi zaman 1992’ydi, ama artık her yıl başlamak için en iyi yıl,” diyerek ivedilikle harekete geçilmesi gerektiğine vurgu yaptı. Bilim insanları, kasım ayında düzenlenecek Cop30 Zirvesi’nin somut karbon kesintileri için son şans olabileceğini belirtiyor.

2 yıl içinde sınır aşılacak

Mevcut emisyon hızıyla devam edilirse, 1,5 derece sınırını korumak için gerekli olan 80 milyar tonluk karbon bütçesi 2027’ye kadar tükenecek. Diğer yandan 1,7 derecelik sınır için kalan 390 milyar tonluk karbon hakkı da yalnızca 9 yıl içinde bitecek.

Deniz seviyesi iki kat hızlandı

Leeds Üniversitesi’nden Prof. Piers Forster’a göre durum her geçen gün daha da kötüleşiyor. Okyanus sıcaklıkları 2024’te tarihin en yüksek seviyesine ulaştı. Son 10 yılda deniz seviyesindeki artış hızı, 1970’li yıllara kıyasla iki katına çıkarak yılda 4 milimetreye ulaştı.

Karbon salımı durmazsa…

Bilim insanları, emisyonların acilen düşürülmemesi durumunda, sadece çevresel değil; ekonomik ve sosyal anlamda da büyük bir yıkımın kaçınılmaz olacağını belirtiyor. Kitlesel göçler, tarımsal çöküşler, içme suyu krizleri ve yaşam alanı kayıpları gibi pek çok sorun, dünyanın kapısını çalabilir.

Uzmanların mesajı net: Zaman daralıyor, harekete geçmek için artık bekleyecek vakit yok.

Gazeteye konuşan bir yetkili, İran’ın mevcut saldırı temposunu koruması halinde, İsrail’in savunma sistemlerinin mühimmat eksikliği nedeniyle zor durumda kalacağını vurguladı. “Önlemek istediklerini seçmeleri gerekecek. Sistem şimdiden bunalmış durumda” diyen yetkili, özellikle haftanın ilerleyen günlerinde savunma kapasitesinde düşüş yaşanacağını dile getirdi.

ABD de Endişeli

Wall Street Journal’a konuşan diğer ABD’li yetkililer de durumu doğrularken, İsrail’in savunma kapasitesine dair sıkıntıların uzun süredir Pentagon’un radarında olduğunu belirtti. ABD, bu çerçevede İsrail’in kara, deniz ve hava savunma sistemlerini desteklemeye devam ediyor.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi Füze Savunma Projesi Direktörü Tom Karako ise, “Ne ABD ne de İsrail füzeleri tüm gün durmadan engelleyebilir. Oturup yakalamaca oynamayı göze alamayız” diyerek bölgedeki askeri hazırlığın hızla artırılması gerektiğini ifade etti.

IDF: "Her Senaryoya Hazırız"

Arrow füze sistemini üreten Israel Aerospace Industries konuya dair yorum yapmazken, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) tarafından yapılan açıklamada, “IDF her türlü senaryoyla başa çıkmaya hazır ve nazırdır. Ancak mühimmat kapasitesi hakkında yorum yapamıyoruz” denildi.

ABD'nin Bölgedeki Kalkanı: Patriot ve THAAD

İsrail'in savunmasında sadece Arrow sistemi görev almıyor. ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığı kapsamında bölgeye yerleştirilmiş olan Patriot ve Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) sistemleri de balistik füzelere karşı aktif durumda. Ayrıca ABD donanmasına ait destroyerlerin de İran’dan atılan füzeleri etkisiz hale getirdiği biliniyor.

ABD'li yetkililer, İsrail'in mevcut savunma sistemlerinin kapasitesinin alarm verici düzeyde azaldığını ve devam eden çatışmalarda ABD desteği olmadan İsrail'in ciddi risklerle karşı karşıya kalabileceğini belirtiyor. Washington'da bu gelişmeler, İsrail’in füze kalkanını sürdürebilme kabiliyeti açısından kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor.

"Saldırı beklenmiyordu"

İran’a yakın kaynaklara dayandırılan haberde, İsrail’in saldırısının, İran ile ABD arasında bu pazar günü Umman’da yapılması planlanan nükleer görüşmeler öncesi gerçekleşmeyeceği yönünde bir beklenti olduğu, bu yüzden de İran’ın önlemlerini gevşettiği belirtildi. İranlı yetkililerin, saldırı uyarılarını “İsrail propagandası” olarak nitelendirdiği ve bu nedenle gelen raporları dikkate almadığı aktarıldı.

"Hava savunmamız nerede?"

İsrail’in saldırısının ardından İran güvenlik birimlerinde büyük bir şaşkınlık ve öfke yaşandığı ifade edildi. NYT’nin ulaştığı özel mesajlara göre, bazı yetkililer “Hava savunmamız nerede?” diye tepki gösterirken, diğerleri ise “İsrail nasıl bu kadar kolay saldırabiliyor?” sorusunu gündeme getirdi. İranlı yetkililer, ciddi bir istihbarat açığı yaşandığını ve hava savunma sistemlerinin başarısız olduğunu kabul etti.

Hamaney: “İntikam istiyorum ama sabırlı olun”

Gazete, dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in de Ulusal Güvenlik Konseyi toplantısında saldırıya ilişkin değerlendirmelerde bulunduğunu yazdı. Hamaney’in, saldırıya karşılık verilmesini istediği ancak bunun ani ve düşünülmeden yapılmasına karşı çıktığı belirtildi. Toplantıda bazı yetkililer, İsrail’in İran’ın altyapı tesislerine saldırması halinde halk arasında protestoların başlayabileceği uyarısında bulundu.

İsrail içeriden mi vurdu?

Haberde, İsrail’in İran’daki nükleer ve askeri tesislere yönelik saldırılarında ülke içinde kurduğu insansız hava aracı (İHA) üslerini kullandığı ve saldırı sırasında bu üsleri aktif hale getirdiği öne sürüldü. İran yönetimi, güvenlik zaafiyetinin boyutunu değerlendirirken İsrail’in güvenlik ve istihbarat ağlarına bu kadar kolay erişebilmiş olmasının “şok edici” olduğunu kaydetti.

Gelişmeler, Tahran’ın en üst düzeyde yaşadığı güvenlik zafiyetini ve diplomatik açmazlarını bir kez daha gün yüzüne çıkardı.